Azıcık bekleyiver...

7 Şubat 2021

Siyaset Nazariyesi | Kâtip Çelebi | KİTAP İNCELEME

Kitabın Osmanlıca Adı Düstürül Amel li Lisanül Halel

Hazırlayan: Ensar Köse

Yayın Evi: Büyüyen Ay

Sayfa:215

Basım Yılı: 1.2016 2.2020

KİTABIN KONDİSYONU

Kitap kapağı sade bir şekilde tasarlanmış olsa da laklı dokusu kitabı eline alanlar için güzel bir his vermiştir. Doğrusu kitabı sipariş ettiğimde basit bir kitap geleceğiniz düşünmüştüm. Kitabı elime alınca bu düşüncem direk değiştir. Gerçekten kitabın kâğıt kalitesi mürekkep kullanımı çok güzel. Yazıların renginin kahverengi olması da kitaba farklılık katmış.

KATİP ÇELEBİ KİMDİR?

1609 yılında İstanbul’un Fatih ilçesinde dünyaya gelmiştir. Divan mensuplarınca Hacı Halife, Ulema arasında Kâtip Çelebi batı dünyasında Hacı kalfa asıl adı ise asıl adı Mustafa’dır.

Kitaplara adanmış bir yaşamdı onun hayatı. 1624 yılında 15 yaşındayken çağın en güçlü ordusuyla Osmanlı ordusunda kâtip olarak seferlere çıkmıştır. 10 yılın ve birçok seferin ardından İstanbul’a gelerek kendisini kitaplara ve ilme vermiştir.

Dönemin en bilgin hocalarından; Tarih, fen, tıp, astronomiye bütün alanlarda dersler almıştır. Bu sırada babası ve zengin bir akrabası vefat etmiş kendisine yüklü bir miras kalmış ve mirazsın büyük bir kısmını kitaplara harcamıştır. Takvimüt-tevarih, Cihannüma, Fezleke, .Keşfüz-zunün, Sülemül-vusul, Tuhkeful-kibar ve Mizanül-hakk onun kıymetli eserlerinden sadece birkaçıdır.

Aynı yıllarda batıda Gelileo keşfettiği yeni bilgiler yüzünden sorgulanmakta, dünya yuvarlak dediği için engizisyon mahkemelerinde yargılanmaktadır.

Kâtip çelebi Osmanlının yetiştirdiği en önemli entelektüellerdendir. İstam dünyasının ilk basılı coğrafya kitabının yazarıdır. Kâtip çelebinin kütüphanesi dönemin en büyük 2. Kütüphanesidir. 1. Si ise Halife 4. Murad’ındır.

1657 yılında evinde kalp krizi geçiren Kâtip Çelebi 48 yaşında hayata gözlerini kapamıştır. Cenazesine halife 4. Murad’la birlikte büyük bir kalabalık katılmıştır. Mezarı, Vefa’dan Unkapanı’ndaki Unkapanı Köprüsü’ne inen büyük caddenin sağ kenarındadır.

KİTAP İÇERİĞİ

Ufak hacimli olmasına karşın geniş muhtevalı bir eser kaleme almıştır Katip Çelebi. Bu eser Osmanlı hilafetinin ekonomisinin büyük bir dar boğazdan geçtiği bir dönemde 1653 yılında yazılmıştır. Evet bu kitap yaşanan ekonomik buhrana öneri sunma gayesiyle yazılmıştır. O dönemde devletin geliri 300 milyon akçe iken giderleri 900 milyondur. İşte bu ekonomik buhrana hızlı bir çare arayan Osmanlı devleti, dönemin tüm alimlerini kanaat önderlerini toplayıp görüşlerini sorar. İşte katip Çelebinin bu kitabı yazmasındaki ana gayesi budur.

İnsan organizmasıyla devlet mekanizması arasında benzerlik kurarak İbn Sina’dan etkilendiği, mizaç ilmiyle açıklamıştır. İbn Sina’ ya göre Kainat 4 unsur dan meydana gelmiştir. hava su toprak ateş ve insan da benzer şekilde 4 sıvıdan müteşekkildir bunlar, kan, balgam, sevda ve safra’dır.

Hipokrat, İbn Sina ve Ebu Bekir Er-Razi gibi orta çağ tıp alimleri tüm canlıları mizaç ile kategorize yaparak hastalarını tedavi etmiştir. Katip Çelebi insan anatomisini devletin organları ile kıyaslayıp sağlıklı bir insan için gerekli tedavi şeklini devlet için uyarlamıştır.

İcra ettikleri görev bakımından vücuttaki diğer organların karşılıkları şöyledir.

Kan: Ulema

Balgam: Asker

Safra: Tüccar

Sevda: Halk

İbn Sina insanın hayatı dört devreye ayrılır:

  1. 30 yaşına kadar gelişim devri
  2. 30-40 yaş arası olgunluk devri
  3. 60’a kadar olan orta yaşlılık devri
  4. Hayat merkezinin zayıflamaya başladığı yaşlılık devri.

Katip çelebi insanın hayat devresini devlete kıyaslayarak devletlerinde gelişip olgunluk devirlerinde olup yfıkılacağını söylemiştir. 17. Yüzyıl Osmanlısını 3 devrin sonrasında gören Çelebi, bu sıkıntıyı aynı doktorun hastasını tedavi etmesi gibi Halifeye nasihatlerini yazmıştır.

Bu kitabı büyük bir merak ile almıştım ve severek okudum. Size de tavsiye ediyorum. Sağlıcakla kalın..

Posted in Kitap YorumTaggs: